raindrops

Έρευνα Ελβετών βιολόγων που δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση PLoS Biology, δείχνει πως αρουραίοι που έχουν επωφεληθεί από την καλοσύνη των ξένων είναι πιο πιθανό με τη σειρά τους να βοηθήσουν και οι ίδιοι κάποιον άγνωστο. Η ανακάλυψη αυτή ίσως ανοίγει το δρόμο για την εξελικτική εξήγηση της γενναιοδωρίας και του πνεύματος αλληλεγγύης και αλτρουισμού.

Το φαινόμενο της «μεταδοτικής γενναιοδωρίας» έχει παρατηρηθεί εδώ και καιρό και στους ανθρώπους. Σε παλαιότερα πειράματα, εκείνοι που ωφελήθηκαν από τη γενναιοδωρία συνανθρώπων τους ήταν πιθανότερο να βοηθήσουν κάποιον άγνωστο.  Έρχεται δε σε αντίθεση με τη θεωρία του Δαρβίνου, σύμφωνα με την οποία κάθε ζώο προσπαθεί να μεγιστοποιήσει την πιθανότητα της επιβίωσής του και δεν νοιάζεται τόσο πολύ για το σύνολο.

Η συμπεριφορά αυτή στους ανθρώπους μπορεί να εξηγηθεί με βάση κοινωνικούς, ψυχολογικούς και βιολογικούς παράγοντες. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι η ανακάλυψη της ίδιας συμπεριφοράς στα ζώα θα επιτρέψει τη διατύπωση μιας νέας θεωρίας που θα εξηγεί τον αλτρουισμό ως εξελικτικό φαινόμενο.

Όπως αναφέρει ο Μάικλ Ταμπόρσκι του Πανεπιστημίου της Βέρνης στο Νature.com, εκπαίδευσε αρουραίους να μοιράζονται φαγητό στους συντρόφους τους πατώντας έναν μοχλό. Το πειραματόζωο που πατούσε το μοχλό δεν είχε το ίδιο κανένα όφελος.  Οι αρουραίοι που είχαν κερδίσει δωρεάν γεύματα ήταν 20% πιθανότερο να βοηθήσουν έναν άγνωστο αρουραίο, σε σχέση με τα πειραματόζωα που δεν είχαν γνωρίσει τη γενναιοδωρία. Αν μάλιστα συναντούσαν το ζώο που τους είχε βοηθήσει, η πιθανότητα γενναιοδωρίας αυξανόταν στο 50%.

Ο Δρ Ταμπόρσκι εκτιμά ότι στους αρουραίους λειτουργούν οι δύο μορφές γενναιοδωρίας που απαντώνται και στους ανθρώπους: Η πρώτη μορφή είναι η «άμεση ανταποδοτικότητα», στην οποία το άτομο ανταποκρίνεται σε κάθε σύντροφό του ξεχωριστά, ανάλογα με τη συμπεριφορά που δέχτηκε και αποφασίζει πώς θα ανταποδώσει. Η δεύτερη μορφή, η ωριμότερη, είναι η «γενικευμένη ανταποδοτικότητα», στην οποία το άτομο βλέπει το όφελος του μέσα από την κοινωνική ομάδα, και πόσο γενναιόδωρο θα είναι με βάση τη συμπεριφορά που ήταν αποδέκτης. 

Είτε έτσι είτε αλλιώς οι αλτρουιστικές πράξεις είναι μεταδοτικές.