raindrops

Απόσπασμα από το βιβλίο του κου. Γιάννη Κωνσταντινίδη:
Ο Μίτος της Αριάδνης – για την έξοδο από το λαβύρινθο της ηρωίνης
Αθήνα, Εκδόσεις Θυμάρι, 2004.

Η σχέση που μπορεί να υπάρχει μεταξύ του οικολογικού βανδαλισμού που υφίσταται ο πλανήτης μας και της κατάχρησης ουσιών, για ευφρόσυνους ή θεραπευτικούς λόγους, δεν έχει μελετηθεί, προς το παρόν, συστηματικά από τους ερευνητές. Θα ήταν, λοιπόν, πρόωρη και λανθασμένη η οποιαδήποτε αιτιολογική σύνδεση των δύο γεγονότων, και, γι’ αυτό, θα αρκεστούμε σε κάποιες σκέψεις –υπό μορφή υποθέσεων– που θα μπορούσαν ν’ αποτελέσουν το έναυσμα για περαιτέρω διερεύνηση.
Δεν είναι τελείως τυχαίο το γεγονός ότι, τα προβλήματα με τις ψυχοδραστικές ουσίες ξεκίνησαν να παίρνουν ανησυχητικές διαστάσεις, σχεδόν, ταυτόχρονα με την βιομηχανική επανάσταση τον 18ο αιώνα (Γρίβας, 1995). Πριν από την έναρξη της περιόδου εκείνης, ο άνθρωπος ζούσε σε αρμονικότερη συνύπαρξη με το περιβάλλον του, και αντλούσε τα αναγκαία αγαθά από τη φύση, σε μια σχέση αμεσότητας και σεβασμού προς αυτή. Με τη βιομηχανική επανάσταση, σταδιακά, αρκετές αγροτικές και ημι-αγροτικές κοινωνίες μετατράπηκαν σε βιομηχανικές, και ο άνθρωπος άρχισε ν’ αποκόπτεται –συχνά και να αποξενώνεται– από την απ’ ευθείας σχέση που είχε με τη φύση - την πηγή της ζωής του. Παρόμοιους ρυθμούς βιομηχανοποίησης, μαζί με την εργασία του, πήρε και η διατροφή του, καθώς και ο τρόπος διασκέδασης, ευχαρίστησης και αναψυχής. Μέσα σ’ αυτούς τους νέους τρόπους ζωής, δεν θα ήταν άτοπο να υποθέσουμε, μπορεί να ενταχθεί και η τάση της κοινωνίας για μαζική κατανάλωση ουσιών – νομίμων και παρανόμων.
Για χάρη της βιομηχανοποίησης, επίσης, ήρθε σε δεύτερη μοίρα το φυσικό περιβάλλον, οπότε και ξεκίνησε η υπερεκμετάλλευση και ο βανδαλισμός του. Θεωρούμε, πλέον, αυτονόητο ότι αρκετά φυσικά αγαθά πρέπει να θυσιάζονται στο βωμό της ανάπτυξης και του βιοτικού επιπέδου. Οι αισθητικές αντιλήψεις παίζουν δευτερεύοντα ρόλο σ’ εκείνους που πρόκειται ν’ αποφασίσουν για την κατασκευή ενός εργοστασίου ή ενός δρόμου, για παράδειγμα, που θα επηρέαζε ή και θα κατέστρεφε την οικολογική ισορροπία μιας περιοχής. Οι ιθύνοντες θεωρούν πως δεν είναι απαραίτητο να γίνονται θυσίες πολιτικο-οικονομικού χαρακτήρα προς χάρη της ομορφιάς της φύσης, και οι λίγοι φυσιολάτρες ή επιστήμονες που βλέπουν την επερχόμενη οικολογική καταστροφή έχουν πολύ λίγη εξουσία στα χέρια τους για ν’ αποτρέψουν την κατάσταση ή, συχνά, χαρακτηρίζονται ως ‘ρομαντικοί’.

«Ο πολιτισμένος άνθρωπος, που ερημώνει με τυφλό βανδαλισμό το φυσικό του περιβάλλον από το οποίο αντλεί τη διατροφή του, απειλεί τον εαυτό του με οικολογική καταστροφή. Όταν οι οικονομικές συνέπειες του βανδαλισμού αυτού θ’ αρχίσουν να γίνονται αισθητές, ο άνθρωπος θ’ αναγνωρίσει μάλλον το σφάλμα του, αλλά, τότε, θα είναι ίσως πολύ αργά. Εκείνο που ο άνθρωπος προσέχει ακόμη λιγότερο, είναι ο βαθμός που οι βάρβαρες αυτές μέθοδες βλάπτουν την ψυχή του. Η αποξένωση από τη φύση, που γενικεύεται και εξαπλώνεται με ταχύ ρυθμό, είναι, σε μεγάλο βαθμό, υπεύθυνη για την επιστροφή στη βαναυσότητα του πολιτισμένου ανθρώπου, στον αισθητικό και ηθικό τομέα. Τί θα μπορούσε να ξυπνήσει στον νέο το αίσθημα του σεβασμού, όταν το καθετί που βλέπει γύρω του είναι έργο ανθρώπινο και –το χειρότερο– αυτό το έργο είναι άσχημο και χυδαίο;» (Lorentz, 1978, σ. 49-50).

Κατά τον Lorentz, η οικολογική καταστροφή που διαπράττεται από τον άνθρωπο είναι ένα από τα θανάσιμα αμαρτήματα του πολιτισμού μας, και αιτία πολλών ψυχο-παθολογικών καταστάσεων.
Θα ήταν άξιο ενδιαφέροντος, επιδημιολογικές μελέτες που κατά καιρούς γίνονται με κύριο θέμα τους τη χρήση ‘ναρκωτικών’ να λάβουν ως μία κύρια από τις παραμέτρους τους το βαθμό βανδαλισμό που έχει υποστεί το φυσικό περιβάλλον σε διάφορες περιοχές της πατρίδας μας, καθώς και η αποξένωση του ανθρώπου από αυτό, και να τ΄ αντιπαραθέσουν με την κατάχρηση ψυχοδραστικών ουσιών στη σημερινή κοινωνία της ευμάρειας και του καταναλωτισμού.

Βιβλιογραφία
Γρίβας, Κ., Οπιούχα: Μορφίνη, ηρωίνη, μεθαδόνη, Αθήνα, Νέα Σύνορα, 1995.
Lorentz, K., Τα 8 Θανάσιμα Αμαρτήματα του Πολιτισμού μας, Αθήνα , Εκδόσεις Θυμάρι, 1978.